جشن سده
🔴 #جشن_سده_یعنی_چه؟
درباره وجه تسمیه جشن سده روایتهای مختلفی وجود دارد.
-- یک روایت به ارتباط جشن سده با عدد ۱۰۰ اشاره میکند و روز دهم بهمن را صدمین روز پس از شروع فصل سرما از ابتدای آبان ماه میداند؛ زیرا در گذشته اول آبان را زمان شروع فصل سرما میدانستند.
-- از طرف دیگر از ۱۰ بهمن تا اول بهار نیز ۵۰ روز و ۵۰ شب باقی مانده است که روی هم ۱۰۰ میشوند. در این نظریه بهدلیل بلند شدن روز از تاریخ دهم بهمن به بعد، روز و شب را جداگانه شمارش میکنند.
-- بنا بر روایت دیگر، از تاریخ جشن سده تا زمان برداشت غلات، ۱۰۰ روز طول میکشیده است و به همین دلیل در این تاریخ جشن سده را برگزار میکردند.
-- در آثار باقی مانده از ابوریحان بیرونی نیز به ارتباط بین جشن سده با عدد ۱۰۰ اشاره شده است؛
-- اما بعضی از مورخان معتقد هستند که ارتباطی بین نامگذاری جشن سده به این نام با عدد ۱۰۰ وجود ندارد. بنابر نظر این دسته از تاریخشناسان، سده در زبان اوستایی معنی برآمدن خورشید و طلوع کردن میدهد و چون در روز دهم بهمن، چله بزرگ تمام میشود، زمین رو به گرم شدن و زایش خواهد رفت؛ بنابراین ایرانیان باستان پایان چله بزرگ و آغاز چله کوچک را در این روز با جشن سده برگزار میکردند و با برپایی آتش، گرم شدن زمین و نزدیک شدن بهار را نوید میدادند.
-- ازسوی دیگر، از زمانهای کهن تا به امروز عدد ۴۰ برای ایرانیان مقدس بوده و شب یلدا نیز که شب زایش ایزد مهر قلمداد میشود، از مهمترین رویدادهای ایران باستان به شمار میرفته است.
-- بنابر نظریه دیگری، روز دهم بهمنماه چهل روز پس از شب یلدا (۳۰ آذر) و متقارن با چهلروزگی ایزد مهر است؛ بنابراین این دستهای از تاریخ پژوهان، فلسفه برگزاری جشن سده را چهلروزگی مهر یا خورشید میدانند.
-- بسیاری از روایتها ریشه در شاهنامه فردوسی دارند و بر مبنای داستانهای حماسی این کتاب شکل گرفتهاند. بنابر یکی از داستانهای شاهنامه، هوشنگ شاه پیشدادی در تفرج صحراییاش برای دفاع از خود سنگی آتشزا بهسمت ماری پرتاب کرد و برای نخستین بار جرقه آتش کشف شد و کنترل آن به دست انسان افتاد. بنابر روایتهای موجود، این داستان در زمان جشن سده اتفاق افتاده است و روز دهم بهمن ماه را روز کشف آتش میدانند. به همین دلیل جشن سده را بهمنظور چیرگی آتش بر اهریمن برگزار میکردند و آتش از عناصر اصلی این جشن به شمار میرود. چند بیت از شعر فردوسی در شرح داستان به این شرح است:
دل سنگ گشت از فروغ آذرنگ/
فروغی پدید آمد از هر دو سنگ/
سده نام آن جشن فرخنده کرد/
یکی جشن کرد آن شب و باده خورد/
ز هوشنگ ماند این سده یادگار/
بسی باد چون او دگر شهریار/
-- روایت دیگری نیز وجود دارد که تعداد فرزندان نخستین آدم در این روز به ۱۰۰ رسیده است و به همین دلیل این روز را زمان جشن سده نامیدهاند.
#در_درستی هیچکدام از نظریههای گفته شده #نمی_توان_یقین_داشت؛
اما روایتهای بالا مهمترین موارد مطرح شده توسط تاریخپژوهان از برگزاری و وجه تسمیه جشن سده هستند.
🔶️ منبع :
#کجارو،
خبرنامه گردشگری ایران
🟧 پژوهشگر، عبدالعلی تقی بیگی
۱۴۰۳/۱۰/۶
Tarikhe_Reyhan@